Właściciele studni muszą uważać. W całej Polsce ruszają kontrole
Własna studnia może być wygodnym rozwiązaniem, szczególnie podczas upałów i okresów bez deszczu. Nie oznacza jednak, że właściciel działki może bez ograniczeń czerpać wodę z podziemnych zasobów. Przepisy określają, kiedy korzystanie z takiego ujęcia nie wymaga dodatkowych formalności.
Bez pozwolenia można korzystać z ujęcia o głębokości do 30 metrów, o ile dobowe zużycie nie przekracza 5 m sześc. Przekroczenie jednego z tych limitów oznacza konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Za przekroczenie limitów grożą konsekwencje
Nieprzestrzeganie zasad dotyczących poboru wód podziemnych może okazać się kosztowne. W latach 2025–2026 łączna wartość kar nałożonych w związku z naruszeniami przekroczyła 14 mln zł. Tylko w 2025 r. wydano 4722 decyzje dotyczące nieprawidłowości związanych z takim poborem, a w pierwszej części 2026 r. odnotowano kolejnych 1798 przypadków.
W zależności od rodzaju naruszenia grzywna może wynieść od 1000 do 7500 zł. Przepisy przewidują również surowsze konsekwencje w najpoważniejszych sytuacjach, w tym areszt lub ograniczenie wolności.
Sankcje mogą dotyczyć także niewykonywania obowiązków wynikających z decyzji o cofnięciu albo wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego.
Susza zwiększa zainteresowanie wodami podziemnymi
Powód zwiększenia liczby kontroli jest związany m.in. z warunkami pogodowymi. Długie okresy bez opadów i wysokie temperatury ograniczają dostępność wód powierzchniowych. W takich warunkach właściciele gospodarstw i nieruchomości częściej sięgają po wodę znajdującą się pod ziemią.
Skala zjawiska jest szczególnie widoczna w miejscach dotkniętych suszą rolniczą. Według specjalistów w niektórych częściach kraju pobór nieuwzględniany w ewidencji może odpowiadać nawet połowie legalnie rejestrowanego zużycia. Dlatego właśnie ten rodzaj korzystania z zasobów wodnych ma być jednym z ważniejszych obszarów kontroli.
W 2026 roku kontroli będzie więcej
W ubiegłym roku pobór wód podziemnych był przedmiotem niemal co piątej kontroli terenowej. W tym roku Wody Polskie planują zwiększyć ten udział do 25 proc. Oznacza to, że właściciele studni mogą częściej spotkać się z kontrolą dotyczącą sposobu korzystania z ujęcia.
Jeśli parametry studni lub wielkość poboru wykraczają poza ustawowe limity, konieczne jest pozwolenie wodnoprawne.
Dokument może być wydany na maksymalnie 30 lat. Za jego wydanie trzeba zapłacić 330,07 zł, przy czym w określonych przypadkach opłata może sięgnąć 6372,27 zł. Warto więc wcześniej sprawdzić, czy sposób korzystania ze studni odpowiada obowiązującym wymaganiom.